Kieskompas? Issuekompas!

Met de aankomende verkiezingen zijn stemwijzers weer helemaal in. Van Kieskompas tot Stemwijzer en Stemmentracker. Geef antwoord op 30 stellingen in termen van ja en nee en computer rekent uit op wie je moet stemmen. Maar eigenlijk past zo’n programma niet bij hoe de gemiddelde kiezer stemt.

Een gemiddelde kiezer bepaalt niet zijn plaats in een politieke ruimte en kiest de partij die het dichtst bij staat. De gemiddelde kiezer kiest een issue (bv. zorg, onderwijs of milieu) en kiest de partij die daar het hardst aan trekt (respectievelijk dus SP, D66 en GL). Directional voting wordt dat genoemd. Politiek gaat niet om voor en tegen. Er zijn veel dingen in de politiek waar iedereen, burgers en politici, voor is (zorg, onderwijs en milieu), maar de vraag is welke je het belangrijkst vindt.

Er moet dus ook een stemwijzer te maken zijn die werkt op basis van directional voting, die dus bepaalt wat het belangrijkste issue per persoon en welke partij daarbij hoort. Niet een kieskompas maar een issuekompas. Ik heb even zitten spelen met excel en ik heb een werkend model gemaakt. Hij stelt vier vragen (over waarden, begrotingen, problemen en prioriteiten) en geeft vervolgens aan welke partij het beste en het ministe bij je issue profiel past. Download hem hier! Ik hoor graag het werkt. Ik heb gekozen voor de nationale verkiezinge en niet voor Europese verkiezingen, omdat de Nederlandse politiek makkelijker is dan Europese politiek.

Kleine "hoe werkt dit?" vul in de .xls een 1 in bij het rode vakje
dat overeenkomt met het antwoord op de vraag. Je kan maar een keuze per
keer maken. Er komt een rangordening van 1 (eerste keus) tot 10
(laatste keus) uit. Partijen kunnen ook ex aequo uitkomen.

11 Redenen om naar Star Trek XI te gaan en 11 redenen om thuis te blijven

Star Trek XI is uit. Ik had zo mijn twijfels. Maar ik heb hem gisteravond gezien, ik vond het een topfilm. Kudos J.J. Abrams! Elf redenen om naar deze film te kijken dus. Echter ieder voordeel heb ook zijn nadeel. Dus ook elf redenen om thuis te blijven

Vulcanshuttlestrekxiscreen_2
1+ Vulcan. Wat een prachtige planeet! Wat een heerlijke combinatie van futurisme en soberheid! De steden! De woestijnen! De vormgeving!
1- SPOILER: ze blazen de hele planeet op. Wat ze in DS9 niet durfde: een van de twee belangrijkste planeten van de federatie opblazen. dat doet Abrams gewoon.
2008_star_trek_002

2+ Anton Yelchin als Chekov. Wat een leuke krulletjes! Wat een schattig accent!
2- Chekov doet in vergelijking met de andere karakters vrij weinig. Een beetje rond rennen op het schip. Wat knopjes in typen. Een paar slap stick momenten. Maar geen actie voor de schattige Russische vaandrig.

3+ De reboot van het Star Trek Universum gebeurt vrij respectvol en verantwoord. Niet zo als bij Battle Star Galactica: vergeet alles wat hier voor gebeurt is. Er ontstaat een nieuwe tijdslijn.
3- What the F*ck? Een nieuwe tijdslijn? Wat dan van de oude tijdslijn? Wat blijft er over van het oude plot "gaat" dat niet gebeuren?

Startrek3
4+ De enterprise ziet er prachtig uit. Wit futuristisch. Nog moderner dan de schepen in DS9 en Voyager maar toch ook met klassieke elementen.
4- Soms doet de Enterprise me een beetje denken aan de Heart of Gold uit the Hitch Hiker’s Guide to the Galaxy.

5+ Er zijn een boel kleine referenties naar de rest van het universum. Van de beagle van Jonathan Archer, en I’m a doctor … tot 47 en de Cardassian Sunrise.
5- Kleine referenties zijn leuk maar maken grotere fouten niet goed. Romulan First Contact was in TOS niet daarvoor! The Federation is geen peacekeeping and humanitarian armada!

Spock_characterposter_72dpi_3 6+ Zachary Quinto speelt een geniale Spock met een boel emoties net onder de huid. 

6- Zachary Quinto herhaalt zijn rol als de troubled Sylar uit Heroes, waarbij allerlei gevoelens ook als een vulkaan net onder de oppervlakte zitten.

7+ De muziek prachtig, groots, meeslepend, sfeervol.
7- Hoor ik daar ook: bombastisch en fascistoide?

8+ We komen er eindelijk achter waarom "Bones" zo heet.
8- Maar was dat in ons universum ook zo?

9+ Amanda Grayson, de moeder van Spock, komt ten minste niet in de sequels voor.
9- Amanda Grayson, de moeder van Spock, komt helaas niet in de sequels voor!

Startrek2
10+ Prachtige effecten, inclusief een stille ruimte.
10- De vernietiging van Vulcan is prachtig, maar dat maakt het niet minder zonde!

11+ Een action packed science fiction adventure for the entire family!
11- Okay, het heeft een aardig plot, maar het mist dan wel de politieke intrige of de utopische toekomst visioenen die Star Trek tot de beste science fiction maken.

The Supremes

Er komt een plek open bij de Supremes, een zetel vrij in SCOTUS, De Hoge Raad van de Verenigde Staten: The Supreme Court. Een van de opperrechters van de Verenigde Staten, David Souter, heeft zijn zetel opgegeven. Dat geeft Barack Obama een van de belangrijkste beslissingen van zijn eerste termijn: het benoemen van een nieuwe opperrechter. Ik vind de Supreme Court een fascinerend fenomeen.

De Supreme Court is vele malen machtiger dan de Nederlandse Hoge Raad. Niet alleen mag het Amerikaanse Supreme Court wetten toetsen aan de grondwet, maar ze hebben daar veel meer ruimte in dan Europese rechters. Ze begeven zich vaak op dun ijs, doen uitspraken op basis van ongeschreven rechtsprincipes of door een bijzondere interpretatie van de grondwetsartikelen. Uitermate belangrijke veranderingen in Amerika zijn tot stand gekomen door een uitspraak van de Supreme Court: desegregatie (Brown vs. the Board of Education) en abortus (Roe v. Wade) zijn daarvan de belangrijkste voorbeelden. In Amerika is abortus niet gelegaliseerd door een wet in het Congress maar door een uitspraak van een rechter die meende dat een vrouw een abortus mag nemen omdat een verbod hierop het ongeschreven grondrecht van privacy beperkt.

Dit maakt het Supreme Court een uitermate politieke instantie, die allerlei controversiele politieke beslissingen maakt vaak over morele aangelegenheden. In politieke analyses hiervan wordt vaak gesproken over liberale vs. conservatieve rechters. Dat blijkt ook uit het stemgedrag van de rechters. Meer linkse rechters stemmen vaak samen en meer rechtse rechters stemmen vaak samen. Aangezien er een oneven aantal zetels in de Supreme Court is ligt dan dus heel veel macht bij de middelste opperrechter, het is zijn keuze die de beslissing links dan wel rechts om kan laten doorslaan. Op dit moment is de gematigde conservatief Kennedy de "swing vote". De stemmingen van de rechters zijn publiek en als ze tegen stemmen leggen ze vaak uitvoerig uit waarom in hun dissent.

Overigens zijn de termen links en rechts niet helemaal van toepassing. De voornaamste vraag is of je naar de letter van de wet kijkt of naar een levende interpretatie daarvan. Mensen die geloven in een levende constitutie staan vaak aan de linkerkant. Dit zijn activist judges, die eeuwenoude juridische principes in een modern licht proberen te stellen. Zij passen het principe dat de overheid niet zo maar bezit van mensen mag afpakken (het vierde amendement) toe op afluisteren. Immers het achter dat principe ligt het idee dat overheid geen unwarrented searches mag doen. En soms kan afluisteren een unwarrented search zijn. De schrijvers van de grondwet hadden nog niet eens telefoons! Let wel zelfs de vraag of een opperrechter wetten aan de grondwet mag toetsen is niet in de grondwet opgenomen maar was een beslissing van de opperrechters zelf (Marbury v. Madison) een van de eerste gevallen van juridisch activisme.

Tegenover juridisch activisme staat originalisme. Dat kijkt naar de letter van de wet en (zo vertelt mij columbia graduate E.) de eigenlijke intentie van de founding fathers. Ze proberen dus niet de principes in een modern licht te lezen. Dus is er geen grondwettelijk recht op privacy, want dat staat niet letterlijk vastgelegd en daar hebben de founding fathers het niet in die woorden over gehad. Aangezien er bar weinig in de grondwet is vastgelegd en Amerikaans rechts graag een overheid heeft die weinig doet behalve ten koste van alles law & order in stand houden, is originalisme rechts.

Opperrechters hebben dus een boel vrijheid en invloed op de Amerikaanse samenleving. En ze worden voor het leven benoemd. Dat maakt de beslissing wie er op opperrechter wordt heel belangrijk. Een van de belangrijkste beslissingen van een president. Als hij de kans krijgt. Eenmaal benoemd kunnen rechters doen wat ze willen. Een conservatieve president kan dus een rechter benoemen die zich progressief gedraagt. Dat was het geval bij Souter, benoemd door President Bush Sr.. Souter is een relatief progressieve rechter terwijl Bush een relatief conservatieve president was. Het gebeurt wel vaker presidenten zo’n fout maken. Eisenhower zij over zijn benoemingen "I have made two mistakes. And they are both on the Supreme Court."

Weinig democratisch eigenlijk al met al. Een president die met een nipte meerderheid is verkozen benoemd voor het leven een opperrechter die zijn eigen gang kan gaan en grote invloed heeft op de samenleving. Een "kritocratie", de rechters aan de macht. Scheiding der machten kan je ook zeggen. Bescherming van de rechten van het individu. Een kamer van argumenten en niet van meerderheden.

Ik blijf in elk geval in spanning wachten wie Obama zal benoemen als een van de machtigste mensen in de Verenigde Staten.. Wil je meer weten over de Supreme Court? Kijk naar een geniale aflevering van de West Wing over het selectieproces. Alles wat ik hier schrijf is maar een pale reflection van wat daar getoond wordt.

Deep Space Nine: Reply

Ds9logo
Een half jaar lang heb ik Star Trek: Deep Space Nine (DS9) gekeken. Ik wil in een reeks blogs laten zien waarom Deep Space Nine zo goed is: deze gaat in op de vragen die lezers hebben gesteld naar aanleiding van mijn blogjes


404pxstar_trek_poster
Arnoud vraagt of ik zin heb Star Trek XI, de nieuwe Star Trek film. Ik weet het nog niet. Star Trek films zijn veel slechter dan de serie. In een film ligt de nadruk bijna altijd op de actie en niet op het plot. Er wordt maar gefocust op een paar karakters en niet op de hele crew. Films willen vaak zo veel spektakel brengen dan wat canon is met voeten getreden wordt. Er is zeker geen ruimte voor moraal en weinig ruimte voor politics in space. Een uitzondering vormt Star Trek VI, over de vrede met de Klingons en Star Trek VIII over First contact met de Vulcans. Voor de rest zijn de meeste films erg slecht (Star Trek V any one?). Ik vrees ook dat deze film erg actie georienteerd is, zich zal focusen op Kirk en Spock en alles wat er is bedacht over de Romulan-Human war met voeten zal treden. Echter de schrijver is J.J. Abrams van Lost fame en dat belooft in elk geval een goede film (dat is nog wat anders dan een goede Star Trek film). Natuurlijk ga ik volgende week kijken en zal ik daarvan verslag doen.

Living_witness
Harmen vraagt wat er mis is aan Voyager? Meer dan de andere series hebben de karakters (met name Janeway) in Voyager de pretentie dat zij de juiste moraal in pacht hebben. Zelfs alleen in de Delta Quadrant houdt de crew van Voyager zich aan de normen en waarden, claimt ze. Maar onder tussen moordt en martelt ze (in Equinox). Ze past principes van de Federatie heel arbitrair toe. Waarom technologie die door marteling is verkregen afwijzen in Nothing Human maar wel zulke technologie stelen in Dark Frontier? Waarom de Vidiians en de Kazom hulp ontzeggen vanwege de prime directive (in Faces) maar wel samenwerken met de Borg (in Scorpion), de Trabe (in Alliances), de Hirogen, de Nezu (in Rise) en al die schepen in The Void? Waarom wordt Paris gestraft (in Thirty Days) voor het helpen van een beschaving iets wat ze voortdurend zelf ook doen? In Living Witness wordt de crew van Voyager weer gegeven als een genocidale groep gekken, ik denk dat dat eigenlijk wel terecht is. Zulke grote morele pretenties en die dan niet waar maken.

Daarnaast zijn er veel meer hele slechte afleveringen (the Thaw en Threshold, The Fight, 11:59 bv.) dan goede afleveringen. Er zijn te veel Q afleveringen, veel technobabble anomalies of the week, te veel toevallige run ins met dingen uit het Alpha quadrant ( One Small Step bv.), te vaak moeten ze de aarde redden, maar kunnen ze er niet blijven, en een schip kan echt de Borg niet 5 keer verslaan! Natuurlijk zijn er wel aardige afleveringen ( Year of Hell, Course: Oblivion, Blink of an Eye) maar die eindigen allenaal met een reset button: eigenlijk doet deze aflevering er niet toe. Het beste karakter die zorgt voor een beetje spanning (Seska) wordt er zo snel mogelijk uitgeschreven.

Deep Space Nine: in vergelijkend perspectief

Ds9logo
Een half jaar lang heb ik Star Trek: Deep Space Nine (DS9) gekeken. Ik wil in een reeks blogs laten zien waarom Deep Space Nine zo goed is: deze gaat in op de vraag wat je moet kijken als klaar bent met DS9.

Okay DS9 is goed. Maar er zitten wel wat haken en ogen aan: ik klaagde al over de Ferengi die geen echte "utopisch" samenleving vorming maar meer de comic relief spelen. De gemiddelde aflevering geef ik maar een 6.5. Ruim een kwart van de afleveringen gaf ik een onvoldoende.

Working_together
Dus: kan het niet beter? Is er een science fiction die op de belangrijke aspecten (grootse verhaallijnen, sterke karakters, het aansnijden van sociale issues) het beter heeft gedaan? In Star Trek in elk geval niet: De eerste star trek serie (The Original Series) biedt wel meer allegorieen op sociale issues uit die tijd en taboe door brekende televisie, maar heeft hele zwakke, een-dimensionale karakters en heeft geen enkel groot verhaal. De tweede serie (The Next Generation) snijdt nog steeds wel sociale thema’s aan (alhoewel niet genoeg), en heeft wat meer overarching story line (maar die is met name irritant … Q dan). Helaas zijn er buiten de Picard, Data en Worf de karakters zo diepzinnig als bordkarton. Laten we het maar niet hebben over Voyager (zwakke karakters, zwakke verhaallijnen, een enorm foute moraal). Enterprise doet het goed, met name in de laatste seizoenen (sterke lange verhaallijnen maar matige karakters en een weinig inspirerende moraal). Deep Space Nine is dus de beste Star Trek serie.

Zijn er buiten Star Trek, de serie die het uitgangspunt vormt voor moderne science fiction, betere voorbeelden? met filosofische dilemma’s, met sterke karakters en sterke verhaallijnen.

Battlestargalacticaseason4episode20
Battlestar Galactica (de 2004 "reboot") is een heel sterk alternatief: het heeft een aantal ijzersterke karakters, de hele serie staat in dienst van een grote verhaallijn (een oorlog tussen de mens en de techniek) en het roept allerlei morele en politieke vragen op: over hoe wij in de tijd van terrorisme om moeten gaan met burgerrechten, bedreigingen en geloof. In de verhaallijn zijn er een aantal mooie parallelen tussen DS9 en BSG. In beide staat een oorlog centraal tussen de mensheid en een grote vijand. Deze vijand kan zich in beide gevallen als een mens voor doen en is dus onherkenbaar (iedereen kan een bedreiging zijn). Daarnaast zijn door kloneringstechnieken de vijanden niet uit te roeien: ze klonen zich zelf zo weer. Religie, in het bijzonder het mythisch idee van lotsbestemming, speelt een belangrijke
rol in beide series zowel aan de kant van "good guys" als de "bad guys". Mijn grote probleem met deze serie is echter dat er maar twee beschavingen zijn: de Cylons (monotheistische robots, voormalige slaven) en de Mensheid (polytheistische mensen, voormalige heersers). Het onderscheid tussen de twee is met name historisch en religieus en niet politiek. Er zijn niet verschillende filosofische stelsels uitgewerkt en in conflict met elkaar gebracht, maar er is een eeuwenoud conflict uitgewerkt tussen mens en techniek, tussen heersers en slaven.

Firefly heeft sterke karakters, in een goed uitgewerkt universum (een combinatie van Aziatische, Westerse en Wild West invloeden), maar het is vroegtijdig gecancelled: en het heeft dus maar een seizoen, en echt filosofisch is het ook niet. Farscape biedt een boel interessante karakters met eigen culturen (een die verdacht veel Klingons lijkt, een pseudo-Ferengi, een soort Betazed) maar ik heb nooit veel van het plot begrepen.

Newb5logo
Dan is er nog Babylon 5, waarop DS9  volgens velen, waaronder de makers van Babylon 5 op gebaseerd is. Er schijnen vele sterk ontwikkelde beschavingen te zijn die in conflict met elkaar zijn. De serie schijnt over te lopen van filosofische thema‘s (vrijheid vs. orde, oorlog vs. vrede, religie). Maar daar heb ik nooit veel van gezien want de crappy effecten en de steriele, erg goedkope sets waren weinig inspirerend. Maar misschien moet ik me daar een keer over heen zetten.

Maar tot die tijd, blijft Deep Space Nine de beste science fiction serie die ik ooit heb gezien: met sterke karakters, geniale verhaallijnen vol filosofische dilemma’s en conflicten.

Deep Space Nine: Social science fiction

Ds9logo
Een half jaar lang heb ik Star Trek: Deep Space Nine (DS9) gekeken. Ik wil in een reeks blogs laten zien waarom Deep Space Nine zo goed is: deze gaat in op de vraag waarom politiek-filosofen naar Deep Space Nine moeten kijken.

Vaak blijven politieke filosofieen maar papier. Het blijven lijstjes van lexicale prioriteiten, ellelange, onbegrijpelijke zinnen vol abstracte begrippen. Mooie, holle woorden dus. Science fiction geeft een mooie mogelijkheid voor politieke filosofie om een gedachte experiment uit te voeren. Na te denken over hoe principes zouden werken als ze in de praktijk worden gebracht. Social science fiction wordt dat soms genoemd.

Deep Space Nine is een mooi voorbeeld van social science fiction. Om drie redenen:

Ten eerste de verschillende ruimtevarende beschavingen zijn uitvoeringen van bepaalde politiek-filosofische ideeen: sommigen zijn een utopie, andere zijn meer een dystopie.

Garak2374
De Cardassian Unie is een autoritaire dystopie. De staat is er al-machtig en van burgers wordt absolute loyaliteit verwacht. Het leger en de veiligheidsdiensten zijn de belangrijkste armen van de overheid: ze overheersen de maatschappij en de politiek. De almacht van deze fascistische staat wordt gecombineerd met rascistische ideeen over de superioriteit van het Cardassiaanse ras en beschaving over de volkeren. Zo werd de bezetting van Bajor gelegitimeerd: een superieur ras kwam ontwikkeling en cultuur brengen naar een achterlijk volk. Fascisme en racisme in de praktijk dus.

292pxmartok_2373
Het Klingon Keizerrijk is een rijk van Klingons, een volk van strijders. Het vermogen op het slagveld is de manier om eer en trots te verkrijgen. De staat is een klassieke aristocratie. Nobele geslachten regeren het rijk. Hun macht is gebaseerd op hun eer. Familiebanden, rituelen en tradities zijn heel belangrijk. Een samenleving die in de middeleeuwen is blijven steken.

Winn_adami
De Bajorans zijn een diep-spirituele beschaving. De Kai, hun equivalent van de paus is de belangrijkste religieuze en politieke leider van deze wereld. Vedeks (monniken) dragen politieke macht en geven spiritueel leiderschap. Hun goden, het is immers een science fiction serie, grijpen in in de geschiedenis voor de Bajoranen en geven de Bajoranen mysterieuze voorwerpen om hun inzicht te verschaffen in de toekomst. Een maatschappij doortrokken van religie dus.

Zek

De Ferengi zijn eigenlijk een libertarische utopie: een samenleving waarin ondernemerschap en de vrije markt verheven zijn tot de hoogste idealen. Geen ingrijpende overheid, slechts privaat initiatief. Echter voor de linkse schrijvers de serie was dit zo’n weinig appelerende utopie dat meteen wordt geridiculiseerd: hebzucht is verheven tot een deugd. De Rules of Acquisition een lijst met wijsheden voor de sluwe handelaar hebben een religieuze status gekregen. God is de grote accountant die kijkt of je in je leven wel genoeg geld hebt verdiend. Zo wordt het kapitalistische ideaal de comic relief van de serie. Wel leuk, maar in mijn ogen een gemiste kans.

Weyoun_2
De Dominion is een rijk waarin verschillende rassen door genetische manipulatie geheel geschikt zijn gemaakt voor hun functie: er zijn de Vorta, diplomaten en ambtenaren. En de Jem’Hadar zijn geboren soldaten. Het geheel wordt geleid door de Changelings, die zich zelf een goddelijke status hebben aangemeten. Het geheel heeft iets van de Republiek van Plato,
waar mensen door selectie en opleiding gemaakt worden om bepaalde
maatschappelijke functies uit te voeren. Het individuele belang en het
gemeenschappelijke belang zijn zo niet te onderscheiden.

United_federation_of_planets_logo
De laatste belangrijke macht is wel een echte utopie: de Federatie.
Een klassieke links-liberale utopie. Verschillende volkeren,
verschillende beschavingen werken vreedzaam samen. Burgers genieten
grote vrijheid en gelijkheid. Er is ruimte en respect voor veschillende
culturen. Geld is niet meer nodig, in plaats daarvan is er "genoeg"
voor iedereen en richten mensen zich zelf op zelfontplooiing
(bijvoorbeeld door de ruimte te ontdekken). Een samenleving waarin
liberale, links een humanitaire idealen praktijk zijn.

Rom_and_his_union
Anders dan in filosofische boeken blijven deze utopieen niet steriel. Ze worden, zij het in fictie, uitgevoerd in DS9. Zo kan je laten zien waar het uitvoeren van de principes op uitkomt: hoe een samenleving waar geloof echt centraal staat op neer komt, of een samenleving van strijders. Echter in science fiction kan je nog een stap verder gaan: je kan laten zien hoe die idealen met elkaar in conflict komen. Door verhalen te laten zien over persoonlijke conflicten tussen individuen uit verschillende beschavingen, of personen te laten zien die tussen deze culturen laveren. Conflicten dus tussen deze culturen, tussen hun opvattingen over de  rechtsstaat, hun ideeen over de relatie tussen werknemer en werkgever, of hun moraal over de zelfgekozen dood.

Battle_of_cardassia_1
Maar de Dominion Oorlog die centraal staat in de serie roept ook een heel ander soort conflict op: een intern conflict in dat links-liberale paradijs: de Federatie. Hoe ver ga je om je eigen idealen te beschermen? Welke militaire middelen heiligen het doel van vrede? Hoeveel vrijheid wil je op geven om je vrijheid te beschermen? Zonder meer de beste aflevering van de serie geeft een schokkend antwoord op de vraag zijn moord en leugens gerechtvaardigd om een verschrikkelijke vijand te verdrijven:  "And if your conscience is bothering you, you should soothe it with
the knowledge that you may have just saved the entire Alpha Quadrant,
and all it cost was the life of one Romulan senator, one criminal…
and the self-respect of one Starfleet officer. I don’t know about you,
but I’d call
that a bargain."

Lenara_kahn_and_jadzia_dax_kiss
En dan is er ten slotte het onderwerp van identiteit en emancipatie. Een serie als Star Trek kan een progressieve boodschap over emancipatie net omdraaien, iets waarin met name de eerste Star Trek serie (gemaakt in de jaren ’60) in uitblonk: het hoeft niet uit te spellen dat het eigenlijk gaat over sociale vraagstukken in onze wereld, in het heden, maar het kan door fictieve taboes door te breken, een progressieve tolerante boodschap verspreiden: zo verbreekt
Jadzia Dax een eeuwenoud seksueel taboe in haar samenleving door een bepaalde
vrouw te kussen. Voor de Amerikaanse kijkers was het juist de same-sex
kus die baanbrekend was, maar in de afleveringen doet de sekse van haar partner er niet toe. Maar ook op andere manieren worden vraagstukken van emancipatie en identiteit geraakt: een ontmoeting met een soortgenoot wijst Odo er op hoe anders hij is dan zijn vrienden en collega’s en hoe zeer hij zijn best heeft gedaan zich in te houden om niet uit de toon te vallen. Dit roept vragen op over hoe tolerant hun (onze) samenleving is voor diversiteit. Een aflevering over een gevonden Jem’Hadar kind dat verslaafd aan drugs en geweld is, is eigenlijk een verhaal over hoe in Amerika een groep jonge Afro-Amerikaanse mensen opgroeit verslaafd aan drugs en geweld.

Science Fiction is dus de plaats om met filososofische ideeen te spelen: ze blijven geen lege woorden of zelfs maar afgesloten utopias: juist de conflicten en spanningen tussen verschillende ideologieen kunnen worden getoond. Deze conflicten roepen, als het oorlogen worden, zelf weer dilemma’s op: hoe ver ga je om je eigen idealen te beschermen? Ten slotte kan de science fiction gebruikt worden om hedendaagse politieke vraagstukken te bekritiseren.

Deep Space Nine: kwaliteitsregressie

Ds9logo
Een half jaar lang heb ik Star Trek: Deep Space Nine (DS9) gekeken. Ik wil in een reeks blogs laten zien waarom Deep Space Nine zo goed is: deze gaat in op de vraag wat een individuele aflevering zo goed maakt.

Naast dat we iedere aflevering hebben bekeken hebben we ook aan iedere aflevering een cijfer gegeven. Een indruk: was het een goede of een slechte aflevering? Was hij zo-zo of geniaal? Van de 176 afleveringen hebben we dus een goed beeld. Het is echter ook wel een confronterend beeld van een serie die ik zo verschrikkelijk goed vind: ongeveer een kwart van de afleveringen krijgt een onvoldoende. Gemiddeld scoort een aflevering een 6.5. De afleveringen zijn redelijk gespreid (er is een standaard deviatie van 2.1 punt). De mediaan is 7, dat duidt er op dat er met name uitschieters naar beneden zijn. Ik had dus hoge verwachtingen voor de serie als geheel. En dat wordt misschien niet helemaal door alle afleveringen waar gemaakt. De vraag rijst: wat maakt een individuele aflevering goed?

Ds9
In figuur 1 kan je de ontwikkeling van ons oordeel over de serie zien. Blauw is ons oordeel over iedere individuele aflevering. Dat gaat van drie enen (Distant Voices, The Muse, en Extreme Measures) tot twee tienen (In the Pale Moonlight en Tacking The Wind). Rood is de trendlijn: het gemiddelde oordeel van vijf afleveringen. Deze laat zien dat er een zeker patroon zit in onze oordelen: er zit een stijging in het gemiddelde oordeel (van 4.9 gemiddeld voor het eerste seizoen naar een 7.5 in het zevende seizoen). Deze stijging is echter sterker in het begin dan aan het eind: de serie moet op gang komen, maar daarna blijft hij op het zelfde niveau. Zij het niet dat er een tweede ontwikkeling in het gemiddelde zit: dit fluctueert sterk. Waar de meeste seizoenen sterk beginnen, zaken ze daarna in, om vervolgens aan het eind weer goed te worden. De fluctuaties zijn sterker aan het begin dan het eind, daarnaast worden aan het eind de frequentie van de fluctuaties hoger. Je zou het geheel dus kunnen beschrijven als een wortelfunctie (de algemene, afvlakkende stijging) gecombineerd met een sinus, die naar het eind een kleinere amplitude en een hogere frequentie krijgt.

Stijging dus over de seizoenen: de serie wordt beter en consistent beter. De schrijvers komen er achter wat een aflevering van deze serie goed maakt en houden dit vol. Aan het eind van de serie zie je een veel grotere nadruk op het hoofdverhaal (de oorlog met de Dominion) en veel minder op kleine afleveringen die een eenmalig probleem of vijand introduceren. Maar er blijft wel een sterke trend binnen seizoenen: een soort mid-season-dip. Dat komt -volgens mij- omdat aan het begin en aan het eind de nadruk ligt op deze grote thema’s en op sterke afleveringen die je als cliffhanger naar het volgende seizoen doet verlangen en je daarvoor beloont. In het midden van siezoenen is schijnbaar meer ruimte voor zwakkere afleveringen. Het is overigens leuk om op te merken als je ons oordeel vergelijkt met dat van anderen, bv. van "alle" Star Trek fans op StarTrek.com of van een specifieke reviewer dat de trend over seizoen er niet is, maar binnen seizoenen wel is. De fans op StarTrek.com vinden eigenlijk ieder seizoen even goed, en deze specifieke reviewer vindt iedere seizoen even slecht. We zijn het er wel allemaal overeens dat er binnen seizoenen grote verschillen zijn.

Maar dat zegt nog niets over de kwaliteit van individuele afleveringen: er zijn wel hints, afleveringen die aan haken bij het grote plot doen het beter bij ons dan "problem-of-the-week" afleveringen. Je zou dus een statistische analyse moeten doen om te kijken welke eigenschappen van een afleveringen er toe doen. Ik heb 4 type effecten bedacht: in welk seizoen een aflevering zit, waar in dat seizoen, wie er in een gastrol optreden en in welk groter plot de aflevering past.

Harrens_theorem
Uit een regressie analyse blijkt dat er een zes variabelen een 41% van de variantie verklaart wordt door zes variabelen. Dit zijn: een dichtome die alle afleveringen verdeelt tussen de eerste vier seizoenen en de laatste drie. Dit heeft een redelijk grote invloed op de variantie (beta = .294). Daarnaast zijn afleveringen die onderdeel van Dominion arc aanzienlijk beter dan de rest (beta = .249). Met 49 aflevering is dit de grootste story arc van de serie. En dus ook de beste arc. Afleveringen waarin Gul Dukat voor komt zijn ook aanzienlijk beter dan afleveringen zonder hem, (beta = .219). Hij is met 33 afleveringen een van de belangrijkste gastrollen, maar dus ook een van de beste karakters. Opvallend is echter dat een belangrijke verklarende variabele de aanwezigheid van het hoofdpersoon Kira Nerys in de serie. Zij mist maar in 3% van de afleveringen, maar deze afleveringen zijn allemaal uitermate slecht. Dus is er een tamelijk sterke relatie tussen haar aanwezigheid en de kwaliteit van een aflevering (beta = .217). De andere belangrijke story arc, over de goden van Bajor, heeft ook een grote positieve invloed op de kwaliteit van individuele afleveringen (beta = .165). Deze arc bestaat overigens maar uit 8 afleveringen. Maar dit zijn allemaal top afleveringen (gemiddeld 8.1). Ten slotte de midseason dip, een variabele die kijkt hoever een aflevering staat van de middelste aflevering. Hieruit blijkt dat afleveringen aan de uiterste van een seizoen stukken beter zijn dan aan die van het midden van het seizoen (beta = .149).

Dukat_and_kira_art_2
Dus wat maakt een individuele DS9 aflevering zo goed? Dat is de
ontwikkeling die de serie doormaakt door de seizoenen heen en binnen
een seizoen. Dat zijn de story arcs (de oorlog met de Dominion en de verhaallijn rond de goden van Bajor). En de personages Kira Nerys en Gul Dukat. Deze
laatste vier factoren laten goed zien wat volgens mij de kern van de
kwaliteit van de serie is: de sterke karakters en de sterke langlopende verhaal lijnen. Dukat verbindt als karakter de belangrijke story arcs: hij was
Cardassiaans heerser over Bajor, hij werd voor de Dominion heerser over
Cardassia en hij was uiteindelijk de vertegenwoordiger van de Duivels
van Bajor. Kira is een van zijn belangrijkste tegenspeelsters: zij verzette zich als Bajoraans verzetsstrijder tegen hem, zij moest met hem samenwerken toen de Dominion DS9 bezette en zij is juist een trouw gelover in de Goden van Bajor.