A color wheel or five-dimensional color space?

The most interesting thing about the card game Magic The Gathering is the color wheel. I do not know of a game or even a book or movie series in fantasy that is rooted so strongly in clear and strong archetypes that have such rich underlying philosophies.

Magic has five colors and each of these has its own niche of card abilities, game effects but also its own flavor. For instance, blue creatures can fly but green cannot. In an extreme and schematic summary:

  • Black cares about power and accumulates power by doing things the other colors consider taboo such as dealing with death,disease and deceit. Magic designer Mark Rosewater discussed black further here.
  • Blue cares about self-perfection and reaches this by knowledge, manipulation of others and artifice. It is also associated with the elements of water and air. Rosewater talks about blue further here.
  • White cares about peace and seeks to establish this through order, whether military, religious, moral or legal. It is also associated with the light. Rosewater reflects on white here.
  • Green cares about harmony and believes that natural growth, accepting reality and spirituality lead to this. Rosewater talks about green here.
  • Red cares about freedom and therefore embraces emotions, violence and chaos. It is associated with the elements of earth and air. Rosewater discusses red here.


The color wheel is often represented as it is beside here: each colour has two allied colors (next to it) and two opposite colors (on the other side). Green is allied with white and red, but is an enemy of blue and black. The question that I seek to answer here, is whether the differences between these colors are indeed structured in this fashion. Is it simply the case that every colour has its own niche abilities; or is it the case that there is an underlying structure of similarities and differences that the allied colors have more overlap than the enemy colour pairs. The question is whether in terms of their overlapping abilities there is ‘color wheel’-like structure. In this color wheel:

  • White is more similar to blue and green than it is to red and black. For instance, white and green are more committed the community than the other colors.
  • Blue is more similar to white and black than it is to red and green. For instance blue and green differ strongly in the way they approach artificial things (green hates them but blue embraces them).
  • Black is more similar to blue and red than it is to white and green. Black and red are more inclined to kill living things than the other colors.
  • Red is more similar to black and green than it is to white and blue. Red and white differ on the dimension of chaos versus law.
  • Green is more similar to red and white, that it is to black and blue. Green and red both have a natural ferocity to them.

To me the identities of ‘red’ and ‘white’ are as clear as terms as ‘left’ and ‘right’ in politics. These are actually very similar. For instance, they are not well-defined: every gamer/citizen has an intuitive understanding of them but these may be slightly different. Moreover, their meanings can shift: cards that used to be clearly blue in Alpha such as Prodigal Sorcerer, are now, more than twenty years later clearly in another color (red in this case). Historically, the left in the Netherlands championed the separation of church and state, now more and more the right emphasizes this issue. Moreover, interesting things can happen in the overlap between colors that is when magic designers make two-color or hybrid cards or when politicians have to form coalitions.

In order to analyse the color wheel we look at keywords. We limit our analysis to keywords that have been used in more than one block of Magic (excluding the Time Spiral Block). We thus include evergreen keywords (‘flying’), recurring keywords (‘cycling’) and phased-out keywords (‘banding’). We count the number of cards that has each keyword per colour. For instance, there are thirteen blue cards that mention ‘first strike’ and 143 white cards that mention ‘first strike’. We do this for all cards in gatherer.

Rplot8 copy

Is this a good way to measure the extent to which colors are different and similar? It may be that a lot of the green mentions of “flying” come from flying-hate cards or that the blue mentions of first strike are from off-color activations. To establish the validity of our measure we correlate the number of cards with keywords per color with the extent to which Mark Rosewater has identified colors as being primary, second, tertiary etc. in a recent “Drive to Work“. As can be seen in the figure next to this texts, these are strong negative correlations between the number of cards with an ability and these judgements by Rosewater: that is cards that are primary in an ability tend very strongly to have most cards with this ability. The only exception is menace. Here the correlation is still -0.43, but the colour that is primary in this keyword according to Rosewater (black) has only three cards with this ability compared to red. But this may be the effect of the fact that this ability is relatively recent.

The data that we have, is a cross-table: the number of cards with a particular keywords in particular color. To a political scientist, this data calls out “correspondence analysis“. A method specifically developed to visualize this kind of data, to assess its dimensionality and to look at differences and similarities between the categories in the analysis.

Rplot1 copy The first step is assessing the ‘dimensionality’ of the data. That is understanding how many dimensions are necessary to represent the data with a minimum of misrepresentation. We can see visualization of this in the figure next to this. It shows that a single dimensional model would represent 33% of the data correctly. Adding a second dimension improves the correctness of the fit by 30% to 63%. Adding a third dimension improves the correctness with another 20% to 83%. The fourth dimension allows one to correctly represent all the data.

The high level of variance (i.e. the fact that the first dimension only represents 33% of the variation) implies that rather than thinking of the color wheel as a low dimensional structure with considerable overlap between the colors we should think of the color wheel as four-dimensional space with each color having its own distinct identity. Therefore we are going to look at all four dimensions.

Rplot2 copy 2Here we can see the first two dimensions. These explain more then 60% of the differences between the colors. The horizontal dimension represents the difference between white and green. There is a set of keywords that occur more often on white cards, such as vigilance, exalted, banding. Green also has its niche with reach, fight and trample. In this structure, blue is quite similar to white (because they both tend to use flying for instance) and red is more similar to green (sharing bloodthirst and trample for instance). Black takes quite a centrist position. The first dimension clearly upsets the color wheel. In terms of the differences in keywords the largest difference is between green and white. There are very little white cards with ‘green’ keywords such as fight (0) and very little green cards with ‘white’ keywords such as lifelink (4). Still there are some signs of color wheel structure with blue being similar to white and green being similar to red.

On the vertical dimension we can see a clear difference between all the other colors and red. Red has its own identity with abilities such as haste and menace. It has some abilities that overlap with white (such as first strike) and some that overlap with green such as bloodthirst.

Rplot3 copy 2 When we add third dimension we can see a similar thing as in the previous figure. There is a strong difference between all the colors and black. On the vertical dimension we can see keywords like fear, intimidate and deathtouch that are characteristically black. Vigilance and fight are characteristically non-black. Of the four remaining colors, blue is most similar to black in terms of this dimension. Blue is an allied colour of black.

Rplot4 copy The fourth dimension separates blue from the other colors. Here typically blue keywords such as scry, shroud, hex proof and prowess are concentrated on the top of the figure. Below one can see typically non-blue key words, such as lifelink and fear. What is interesting about this dimension is that red and green are more similar to blue than white and black, despite the fact that white and black are ‘allies’ of blue and red and green are ‘enemies’

What conclusion can we draw from this?

First, if the color wheel would have relied on strict similarities between allied colors and strict differences between enemy colors, one may have expected a two-dimensional structure where the different colors are ordered in a nice pentagonal structure. This is not the case. Rather than having overlapping keywords with allies, we have high-dimensional space, this implies that every color has its own niche. The colors are about equally distant from each other.

This might simply imply that every color has its own distinct identity and that there is no wheel behind them. But this would be the wrong conclusion: rather than sharing the same keywords (and therefore the same strengths) as their allied colors, the allied colors are likely to compensate each other: for instance, adding white to a green deck might give it the evasion green lacks.

Moreover, this shows that rather than being limited to having an overlap with their allied color, the opposite colors actually overlap as much. Black and green for instance share regenerate and deaththouch. This represents their duality as colors of life and death.

Below one can find the three remaining figures that represent the other perspectives on the four dimensional space.

Rplot5 copy

Rplot7 copy Rplot6 copy


Tegen de economisering van de samenleving revisited

‘Geen goed boek’, ‘best een aardig boekje maar niet spectaculair’, ‘een kwalijke vorm van misleiding’. Dat zijn enkele van de kwalificaties die aan Jessse Klaver’s boek De Mythe van het Economisme zijn gegeven. Maar wat zijn buiten deze korte kwalificaties de belangrijkste discussiepunten in het gesprek rondom het econonisme?

Enkele maanden geleden schreef ik over het debat over de term ‘economisme’ die Jesse Klaver muntte bij zijn aantreden als politiek leider van GroenLinks. Mijn voornaamste conclusie was dat ‘de discussie over de economisering van de samenleving met name aan helderheid [moest] winnen.’ Met het boek is de discussie over het economisme in een tweede fase terecht gekomen. Wat zijn nieuwe vragen die opkomen?

In iedere discussie is het zinvol om begrippen helder te krijgen. Klaver definieert economisme als het reduceren van alle maatschappelijke vraagstukken tot financieel-economische kwesties. Waar de politiek zich op focust, is het verwachte effect van beleid op een beperkt aantal economische indicatoren, met name economische groei en de staatsschuld, terwijl in de ogen van Klaver op deze manier belangrijke maatschappelijke waarden over het hoofd gezien worden.

Dezelfde rechtse kritiek

Op rechts zijn auteurs niet echt gecharmeerd van Klaver’s boek. Elsevier-redacteur  Gerry van der List kiest beschuldigende toon: hij verwijt Klaver ‘een kwalijke vorm van misleiding’.  In zijn ogen bestaat het economisme in Nederland namelijk niet. De meeste politici delen geen impliciet streven naar een kleine overheid. Nederland is volgens Van der List en NRC-columnist Floor Rusman overgereguleerd en overbelast. De politiek en media hebben, volgens Van der List geen oog hebben voor de reductie van de staatsschuld.

Deze lijn van kritiek houdt geen stand. Het ontkent het feit dat sinds het kabinet Den Uyl alle Nederlandse kabinetten de ambitie hebben gehad de groei van de verzorgingsstaat in te perken. Dat de overheid nog steeds verhoudingsgewijs groot is, zegt iets over hoe groot de overheid daarvoor was en het succes van rechtse politici om hun belofte waar te maken.

In lijn met deze rechtse kritiek stelt Lars Benthin dat Klaver zelf verantwoordelijk is voor het economisme: ‘socialisten zoals Jesse Klaver hebben de beste intenties’, stelt hij, maar dat kost geld. Om de verzorgingsstaat te betalen, moet er belasting geheven worden. Daardoor worden mensen ‘gereduceerd tot inkomstenbronnen en cijfertjes’. Alleen als de overheid zich terugtrekt, zal het economisme vervagen.

De libertarische kritiek van Benthin is interessanter. Benthin deelt namelijk het idee dat mensen te kort wordt gedaan als besluitvorming alleen maar draait om economische indicatoren. Zijn oplossing (geen overheidsingrijpen in de economie meer) is echter afhankelijk van de onuitgesproken en weinig geloofwaardige assumptie dat marktactoren wel verder kijken dan economische indicatoren als bedrijfswinsten.

De rechtse critici van Klaver zijn eigenlijk vrij goede illustraties van economistische argumenten: voor Van der List telt slechts de grootte van de overheidsuitgaven en de staatsschuld; Benthin omarmt de mythe dat de markt waardevrij is.

‘Zo mager als een foto-model’

Volgens critici Frank van Kalshoven en Jonathan Witteman is de term economisme wel een handige politiekemarketingterm maar valt het als politiek-theoretisch term tegen. Het is een containerbegrip waar allerlei maatschappelijke ontwikkelingen onder vallen: van het rendementsdenken, de toets- en afrekencultuur, de controledrift in de sociale zekerheid, de groeiende macht van zorgverzekeraars, de nadruk op toetsing in het onderwijs tot het verzet tegen het handelsverdrag TTIP en tegen de bierfietsen in de Amsterdamse binnenstad. Een ‘duizenddingendoekje’ van links volgens Witteman jr.

Van Kalshoven ziet twee patronen in Klaver’s analyse. Hij stelt schematisch dat Klaver een onderscheid maakt tussen mensen en systemen en tussen kwantiteit en kwaliteit. In Van Kalshoven’s reconstructie van Klaver gaat het huidige politieke debat te veel uit van het systeem en kwantiteit en Klaver’s alternatief van mensen en kwaliteit. Van Kalshoven meent dat deze tegenstellingen geen stand houden: ‘kwalitatief goede systemen, mits goed gekwantificeerd bezorgen mensen kwaliteit van leven’ is de synthese van Van Kalshoven. Bart Nooteboom voorziet Van Kalshoven’s kritiek van een repliek: we leven in een wereld waarin allerlei systemen niet meer in dienst staan van mensen. De bankenwereld met zijn perverse prikkels is hier een goed voorbeeld van. De huidige systemen moeten bijgestuurd worden willen ze ‘mensen kwaliteit van leven’ bezorgen. Bovendien, stelt Nooteboom dat niet alle waarden meetbaar of vergelijkbaar zijn: niet alle aspecten van Van Kalshoven’s ‘kwalitatief goede systemen’ kunnen gekwantificeerd worden.

Een inconsistentie die Van Kalshoven ziet in Klaver’s betoog is de rol van vertrouwen. Volgens Van Kalshoven is een belangrijke oplossing die Klaver ziet minder controle vanuit de overheid en meer vertrouwen voor burgers. Dit vertrouwen wordt wel gegeven aan burgers in de bijstand maar juist ondernemers worden door Klaver aan strengere regels onderworpen. Nooteboom riposteert dat mensen vertrouwen en ruimte voor het eigen initiatief gegeven moet worden tot zij dat beschaamd hebben. Sommige groepen ondernemers (denk aan bankiers) hebben het vertrouwen van de samenleving juist beschaamd

Bovendien denkt Van Klashoven dat minder regels niet altijd de oplossing is: om leerlingen een bredere opleiding dan alleen rekenen en taal te geven, is het niet genoeg om de vele taal- en rekentoetsen af te schaffen, maar juist om ook de toetsing van andere vakken belangrijk te maken. Hier stelt Van Kalshoven volgens mij een zinvolle vraag, namelijk moeten we systemen met hun anonieme, gekwantificeerde indicatoren aanpassen door te veranderen naar welke variabelen we kijken of moeten we het denken in termen van kwantificeerbare doelen waar we instituties op afrekenen helemaal opgeven. Ee ander voorbeeld: Volgens Witteman jr. zijn de kille ongelijkheidscijfers van Thomas Piketty ook economistisch. Een maatschappelijk vraagstuk (ongelijkheid) wordt gereduceerd tot een simpele rekensom. Is goed ‘economisme’ mogelijk?

Een nieuw links verhaal

Aan de linkerzijde van het politieke spectrum is er juist veel herkenning van Klaver’s verhaal. Niet in de laatste plaats omdat het een politieke vertaling is van het ‘Van Waarde’-project waar het Wetenschappelijk Bureau van de Partij van de Arbeid, de Wiardi Beckmanstichting al jaren mee bezig is. Paul Witteman merkt snedig op de PvdA haar sociaaldemocratische idealen in mooie rapporten op schrijft en op posters print maar dat ze niet terug te zien zijn in regeerakkoorden of wetgeving.

Sociaaldemocratische veteranen als Felix Rottenberg,  Paul Kalma en Rick van der Ploeg tonen zich positief. Van der Ploeg merkt op dat Klaver met zijn boek ‘een leegte op links’ vult. Kalma ziet juist in het boek een basis voor een gezamenlijk programma van links. GroenLinks, SP en PvdA delen volgens hem het verzet tegen het economisme. Het is volgens de oude directeur van de WBS ‘fataal’ om alle politieke vraagstukken te reduceren tot technocratische kwesties in een tijd waarin ongelijkheid steeds groter wordt.

Maar ook de sociaaldemocraten zien inconsistenties. Van der Ploeg schetst een tegenstelling tussen Klavers’ kritiek op economisme en zijn keuze voor marktinstrumenten zoals een CO2-belasting. Het achterliggende idee hiervan is juist om vervuiling die normaal geen prijs heeft, te vertalen in economische termen. En eigenlijk komt zo dezelfde vraag terug die Witteman jr. en Van Kalshoven stelden: is het kwantificeren van beleidsdoelen en beleid daarop afrekenen mogelijk? Kunnen we ongelijkheid in de samenleving, persoonlijke groei van kinderen in het onderwijs of vervuiling van ons milieu kwantificeren?

De kern van de discussie

Er staat eigenlijk een onbeantwoorde vraag centraal staat in het debat over De Mythe van het Economisme. En dat is: is het mogelijk om onze, op kwantitatieve indicatoren gestoelde, systemen zo inrichten dat ze gevoelig zijn voor de juiste prikkels; dat vervuiling niet langer kosteloos is maar door een CO2-belasting in de prijs van onze producten verwerkt? Dat niet slechts de hoeveelheid welvaart telt voor de overheid maar ook hoe ze verdeeld is in de samenleving? Dat scholen zich niet langer slechts richten op taal en rekenen omdat ze daarop afgerekend worden door inspectie, maar dat ze ook op aspecten van brede ontwikkeling, zoals muziek en filosofie, worden afgerekend?

Kortom, is het mogelijk om alles van waarde te kwantificeren en onze systemen met nieuwe prikkels te hercalibreren. Of zijn er maatschappelijke waarden waar de overheid zich op moet richten die onmeetbaar zijn? En wat betekent dat laatste voor de rol van de politiek in een complexe massamaatschappij als de onze? Hoe moeten politici beleid beoordelen, als ze niet weten wat het effect ervan is geweest op die belangrijke maar onmeetbare waarden?

Kan Nux gered worden?

Eigenlijk wist ik niet wat ik moest verwachten toen ik Mad Max: Fury Road ging kijken. Ik had de films uit de jaren ’80 niet gezien. Maar de film had positieve reviews gekregen, met name vanwege het esthetische geweld en de sterke vrouwelijke personages; dus ik dacht: laten we eens kijken.


Meer dan het personage Mad Max of de sterke vrouw, Furiosa, fascineerde het karakter Nux mij. De film gaat over Furiosa: zij woont in een post-apocalyptische maatschappij in een eindeloze woestijn. Ergens in een oase heeft een kwade genius, Immortan Joe, controle over het laatste zoete water. Hij verdedigt zijn macht met auto’s en wapens die worden bestuurd door War Boys. Nux is één van de War Boys.. Nux is opgebracht met bijzonder weinig respect voor leven. Aan het begin van de film vangen de War Boys Mad Max om hem zijn bloed af te tappen. De War Boys moeten plotseling uitrukken om achter Furiosa aan te gaan die de vrouwen van Joe bevrijd heeft. Nux wil graag mee vechten maar heeft het bloed van Mad Max nog nodig. Max wordt voorop de auto gebonden en Nux zet de achtervolging in. Nux heeft ook weinig respect voor het leven van Max of zijn eigen leven. Hij beschouwt zijn leven als een ‘half-leven’: hij verwacht in de strijd te sterven, als held naar Walhalla gebracht te worden om vervolgens herboren te worden en op nieuw te kunnen strijden. Vlak voor een move waarbij War Boys verwachten te sterven spuiten ze chroom in hun mond en roept hij “witness me” tegen zijn kameraden: zijn moed moet herdacht worden na zijn dood.


In mijn ogen leven War Boys zoals Nux onder vals bewustzijn. Al vanaf hun vroegste jeugd zijn ze geïndoctrineerd over een heldendood, Walhalla, hergeboorte en het belang om “gewitnessed” te worden in plaats van een volledig leven geleid te hebben. Dit is wat in Marxistische termen “vals bewustzijn” wordt genoemd: de massa (in dit geval de War Boys) heeft vanuit de elite (in dit geval Joe) een verkeerd beeld gekregen van zijn eigen belang en is daarom geneigd om het eigen belang, in dit geval het eigen leven, op te geven voor het belang van de elite. Een ijzersterke indicatie dat het vals bewustzijn is dat Joe en de War Boys doodshoofden als symbool gebruiken, zoals de Britse Mitchell het geniaal verwoordde: “Have you noticed that our caps actually have little badges of skulls on them … Are we the baddies?”.

Nux komt via allerlei omzwervingen samen met Mad Max terecht in de auto van Furiosa, die vakkundig alle War Boys heeft verslagen en de vrouwen van  Joe naar een veilige haven, de Green Place, wil brengen. Hier zit het cruciale moment voor Nux in mijn ogen: is Nux te redden? Kan hij bevrijd worden van zijn valse bewustzijn?


Voor mij is dit een cruciale vraag en wel om de volgende reden: in de hele film staat geësthetiseerd geweld centraal. Er is weinig respect voor leven: de War Boys maar ook allerlei andere mensen worden met weinig pardon gedood. De film staat ambigu tegenover dit geweld: Furiosa en de geredde vrouwen benoemen een aantal keer dat er zo weinig mogelijk slachtoffers moeten vallen; Furiosa en Mad Max zijn helden omdat ze dat geweld kunnen gebruiken. De vrouwen van Joe zijn een lange tijd nauwelijks geklede damsels in distress. De vraag die ik de hele film lang had is hoe ik, als toeschouwer, verwacht wordt naar de War Boys te kijken met hun valse ideologie. Is het verschrikkelijk dat zij de waarde van hun eigen leven en dat van anderen negeren? Of is dit juist te bewonderen. Is “witness me” roepen en vervolgens jezelf opofferen in een blaze of glory iets verschrikkelijks of iets moois?

Uiteraard wordt Nux gered: één van de vrouwen van Joe ontfermt zich over hem. Daarna staat hij snel aan de kant van Furiosa en niet meer van Joe. Karakterontwikkeling gaat snel laten we maar zeggen. Eind goed al goed, toch? Niet helemaal. Om Furiosa, Mad Max en de vrouwen van Joe te redden, moet Nux zichzelf opofferen, hij rijdt zijn auto te pletter en zorgt er zo voor dat Furiosa en de haren het volk kunnen redden. Daarbij roept hij “witness me”.

In dat ene moment keert de film terug naar de ambigue positie: Nux sterft in zijn blaze of glory en gebruikt daarvoor de woorden van zijn ‘valse ideologie’. De makers van de film lijken de dood van Nux nu als een positief moment weer te geven. En daarmee is het maar helemaal de vraag of we de ideologie van Nux als een valse moeten zien: door het einde komen geweld gebruiken, de doodshoofdsymbolen, de waarde van leven ontkennen, geloven in een heldendood, Walhalla, reïncarnatie en “witness me” veel positiever over.

Homo’s zijn gratis

Een maand geleden startte Hillary Clinton haar presidentscampagne met een filmpje “Getting Started“. In het filmpje komen verschillende mensen aan het woord die met een nieuw project starten: moeders die hun kinderen naar school toe sturen, twee broers die in het Spaans aankondigen een bedrijf te starten, een koppel dat een kind verwacht, een meisje dat solliciteert, twee mannen die gaan trouwen. En dan kondigt Clinton aan president te willen worden.

Het filmpje is een soort Bennetton reclame. Alle verschillende groepen die in Amerika leven, worden getoond: blank en zwart, aziatisch en hispanic, man en vrouw, jong en oud, homo en hetero. Dat moment dat twee mannen elkaar de hand geven en zeggen te gaan trouwen in een campagnefilmpje van een Amerikaanse presidentskandidaat raakt me iedere keer weer. Anderhalf decennium geleden zei Hillary Clinton zelf nog “het huwelijk is tussen een man en een vrouw“. De ontwikkeling gaat razend snel, niet alleen bij de Clintons. Het aantal Amerikaanse staten het homo-huwelijk heeft gelegaliseerd groeit snel. Ook in Europa: op 22 mei zal waarschijnlijk een ruime meerderheid van de Ieren in een referendum zich uitspreken voor het homo-huwelijk; de premier van het oerconservatieve Luxemburg trouwt met zijn vriend. Dat is hoopvol, toch?


Zelfs bedrijven als Coca-Cola adverteren tegenwoordig met gezin met twee vaders om hun frisdrank te verkopen. Het is natuurlijk revolutionair dat een groot Amerikaans bedrijf dat zich wil richten op de gemiddelde consument zo’n modern gezin laat zien. En toch is dit beeld voor mij heel dubbel: in de kern laten Clinton, de snelle acceptatie van het homo-huwelijk in de VS en Europa en zo’n Coca Cola reclame zien dat homo-emancipatie een tamelijk onschuldige ontwikkeling is. Dat homo’s kunnen trouwen beperkt op geen enkele manier de belangen of de vrijheid van andere mensen.

Dat het toch zo lang heeft geduurd voordat homo’s het recht hebben gekregen om te trouwen is daardoor extra cru. Niets weerhield politici ervan om homo’s rechten te geven of PR-bedrijven om homo’s op posters te zetten behalve het feit dat ze homoseksualiteit anders of weerzinwekkend vonden.

En nu kunnen Amerikaanse presidentskandidaten en grote bedrijven gemakkelijk goede sier maken door zich als pro-homo te afficheren. Het kost namelijk niets, maar het levert met de veranderde maatschappelijke opvattingen over homoseksualiteit wel goodwill op.

Er zijn genoeg keuzes die aanzienlijk ‘kostbaarder’ zijn: na de financiële crisis is het duidelijk voor iedereen dat de Amerikaanse bankensector veel sterker gereguleerd moet worden. Maar of Clinton zich daar sterk voor gaat maken? De hervorming van banken zal ten koste gaan van de groei van de financiële sector en daarmee van het bruto nationaal product, maar bovendien zijn de economische en politieke belangen in de VS sterk verstrengeld: de grootste donoren aan de campagnes van Clinton zijn niet die homo’s die hand in hand lopen maar bedrijven als Goldman Sachs, Citigroup en Lehman Brothers.

Hier in Nederland zijn de belangen misschien allemaal wat minder groot. Maar neem een onderwerp als statiegeld. We hadden in Nederland een goede manier om zwerfafval te beperken en recycling van plastic te promoten. We zouden zo’n systeem toch kunnen uitbreiden naar blikjes? In plaats daarvan is dit systeem door behendige lobbyisten onder het Orwelliaanse motto “Nederland Schoon” de nek omgedraaid: verspilling en vervuiling bestrijden is te duur. En wie zit er in het bestuur van Nederland Schoon? Uiteraard een vertegenwoordiger van Coca Cola bekend van de roze reclames.

Wat ik wil zeggen is het volgende: natuurlijk is het fijn dat Clinton en Coca Cola homo’s in hun reclame-uitingen opnemen. Getrouwde homo’s of homo-vaders met kinderen zijn geen bedreiging voor wie dan ook. Het is wel dan wel ongelofelijk cru dat politici als Clinton zich pas zo laat bij het pro-homo-huwelijk kamp aansloten. Want het kost helemaal niets. Homo’s zijn gratis.

De prachtige wereld van Jupiter Ascending

De laatste film van de Wachowski’s, Jupiter Ascending, heeft veel negatieve reviews gekregen. Terecht. Het plot is “gewoon belachelijk”. De meest positieve reviews (hier, hier) die ik heb gezien benaderen het camp.

Deze film is, wat mij betreft, het kijken waard vanwege één reden. De Wachowski’s hebben een universum uit het niets gebouwd, zoals maar weinigen dat hebben gedaan. Het universum ziet er prachtig uit, maar is bovendien ook fascinerend.


De Wachowski’s schetsen een wereld die beheerst wordt door een genetische aristocratie. Klassen worden bepaald door de genetica van mensen. Mila Kunis, een simpele schoonmaakster op de aarde, komt er achter dat ze precies hetzelfde genoom heeft als een lid van de galactische adel. Ze wordt daarom gezien als een reïncarnatie van deze koningin en daarmee als erfgenaam. Genetica heeft een bijna mystieke waarde. Andere wezens die ze tegenkomt hebben een inferieure genetische status: hun genetisch materiaal is deels menselijk, deels dierlijk. Ze zijn speciaal gemaakt als soldaten.


Je genetisch materiaal bepaalt waar je staat in deze samenleving. Sommigen zijn slechts gefokt als soldaten, anderen worden vanwege hun genetica gezien als erfgenamen van een galactisch rijk. Kunis’ belangrijkste erfenis is de Aarde:

De Aarde is één van vele door mensen bewoonde planeten. Nadat de dinosaurussen uit de weg geruimd waren, is de wereld bevolkt met mensen. Deze mensen zullen op een bepaald moment geruimd worden. Hun genetisch materiaal is nodig voor levenselixer die de ruimte-adel al eeuwenlang levend, jeugdig en gezond houdt. De aristocraten hebben geen enkele scrupule over het doden van mensen: immers zo krijgen zij het eeuwige leven. In een wereld met ongelimiteerde ruimte is tijd de meest schaarse grondstof.


De wereld die de Wachowski’s schetsen is bijzonder rijk; dit zijn de belangrijkste punten voor het plot maar er is nog meer: naast mensen zijn er ook reptilians, grey aliens, andere mens-dier-hybriden, een ruimtepolitie, een wereld gevuld met bureaucraten en een genetische raffinaderij in het oog van Jupiter.

Het is een fascinerende wereld, die quaideeën dichtbij A Brave New World (ook een genetisch kastenstelsel), Gattaca (waar je genetica ook je lot bepaalt), The Matrix (waar mensen ook gebruikt worden als grondstof) en Star Trek: Deep Space Nine, specifiek de Dominion (ook een genetisch gemodificeerd kastenstelsel) komt.

Een prachtige wereld wat mij betreft, maar helaas is de film financieel geen succes, wat zal voorkomen dat er nog een film in deze wereld wordt geplaatst of dat andere filmmakers de kans krijgen om een nieuwe wereld te scheppen.

De vijf beste films van 2014

Een even jaar betekent blijkbaar een top vijf beste films van mij. Daarom ook over 2014, net als 2010 en 2012, een top vijf beste films.


5. Grand Budapest Hotel: nadat ik deze film in de bioscoop zag schreef ik er al een scherpe kritiek op. Deze Wes Anderson film heeft bijna alles wat een goede Wes Anderson film heeft (prachtige visuals, een met liefde gemaakte wereld en topacteurs in alle rollen), maar het mist het hart van alle Wes Anderson films tot nu toe. Het gaat niet over buitengewone mensen en hun zoektocht naar menselijk contact. In bijvoorbeeld Rushmore staan de visuals, acteurs en de wereld in dienst van het onderzoek naar dit onderwerp. The Grand Budapest Hotel is prachtige film maar van binnen hol.


4. The Fault in Our Stars: in zekere zin is The Fault in Our Stars het tegenovergestelde van Grand Budapest Hotel. Dit lijkt een run-of-the-mill Amerikaanse young adult tearjerker over een tienermeisje dat verliefd wordt op een jongen. Niet bijzonder mooi gemaakt, gemakkelijk spelend op het sentiment. Maar dat zou impliceren dat de film onoprecht zou zijn. Maar dat geloof ik niet, omdat ik geloof dat de auteur oprecht en integer is (neem dit prachtige verhaal van hem over vriendschap), en een “Boodschap” wil mee geven over hoe menselijke liefde ons buitengewoon maakt.


3. X-Men: Days of Future Past: ik ben een groot fan van de X-Men filmserie, met name waar het politieke en sociale thema’s raakt, en Days of Future Past raakt deze thema’s vakkundig. Days of Future past weeft bovendien de pre-boot (X-Men First Class) en de eerste drie films vakkundig in één vlot en onderhoudend tijdreisplot vol met fascinerende karakters, waarbij met name de supersnelle Quicksilver mij intrigeerde.


2. Lego Movie: op het eerste gezicht is de Lego Movie de langste lego reclame ooit gemaakt. Daar komt een vermakelijke actie-komedie bovenop. Maar wat er voor zorgt dat deze film in de top-twee komt, is het einde. Dit geeft een ongekende wisseling van perspectief en is daarmee een twist waar M. Nightshamalan nog een puntje aan kan zuigen. Ik zal het einde niet verraden maar hiermee is de film een ongekende ode aan de fantasie.


1. Guardians of the Galaxy: de grootste kracht van the Lego Movie en Guardians of the Galaxy is dat de films zichzelf niet serieus nemen maar dat het plezier waarmee ze gemaakt zijn door de hele film heen te zien zijn. Dit gebeurt bij Guardians of the Galaxy in een sci-fi universum met fascinerende locaties en een rag-tag band of misfits. Precies waar ik aan toe was.

Interstellar, een misser van astronomische proporties

Eén van de laatste films van het jaar die we nog moesten was Interstellar. Ik had grote verwachtingen: Christopher Nolan‘s eerdere film, Inception, staat hoog in mijn lijst van beste films, ik ben dol op space opera’s en niet ongevoelig voor het idee van science-based science fiction. Maar Interstellar bleek een misser van astronomische proporties: de interessante wereld is secundair gemaakt aan een secundair plot over een bokkige dochter en een ruimtereizende vader, dat leent uit niet al te goede science fiction films als Signs en Contact en de meest psychedelische scenes uit 2001: A Space Odyssey.


Het verhaal begint op een Signs-achtige manier: een vader woont samen met zijn zoon en dochter en derde familielid op een afgelegen boerderij. Het meisje denkt dat ze achtervolgd wordt door een poltergeist die haar een boodschap wil sturen. Net als in Signs blijken de kinderlijke hang-ups van Groot Belang voor Het Plot.

De vader moet de ruimte in om de mensheid te redden -wat er precies aan de hand is met aarde  blijft onduidelijk, waarom hij specifiek de mensheid moet redden is een raadsel, hoe de ruimtereis precies de mensheid moet redden is meer een plot device om spanning te creëren in plaats van het hoofdplot. Hij laat een diep ongelukkige dochter achter die bang is haar vader nooit meer te zien. De reis duurt lang en wordt extra verlengd omdat vanwege een zwart gat de tijd van de vader langzamer gaat dan die van de dochter. De vraag of de mensheid gered kan worden wordt voortdurend overschaduwd door het feit dat de vader terug wil naar zijn dochter.

Uiteindelijk keert de vader terug via het zwart gat. Daar blijkt zich een tesseract waarin de tijdsdimensie een ruimtelijke dimensie is, te bevinden. Uiterlijk haalt alleen het onnavolgbare einde van 2001 de trippiness van deze scene. De ruimtewezens die dit wormgat hebben gemaakt voor de mensheid hebben de tesseract gemaakt zodat de vader met zijn dochter kan communiceren. Dat doet hij door de poltergeist van zijn dochter te zijn en boeken uit de kast te gooien. In een Contact-achtige anticlimax blijkt de Vader de Poltergeist. Dan vraag je je af of je werkelijk je avond besteed hebt aan  het volgen van een boze dochter (die zo’n vier decennia in haar bokkige bui blijft hangen) en een vader die magisch herenigd worden door een groep ruimtewezens.

Een groep ruimtewezens overigens die wel een zwart gat aan kunnen leggen en een ruimte waarin tijd een ruimte dimensie is gericht op een kamer van een klein meisje maar schijnbaar niet normaal met mensen kunnen communiceren of hun problemen kunnen oplossen. Daar hebben ze een gemankeerde vader-dochter relatie voor nodig. Lijkt me echt de handigste manier omdat aan te pakken.

De emotionele kern van de film is dus een mengsel van de bewaarheide hang-ups van kinderen op een boerderij zonder moeder (als in Signs), een hele planeet die haar grondstoffen opoffert om een vader en een dochter met elkaar te laten communiceren (als in Contact) dit alles in de meest trippy sci-fi scene sinds 2001.

De veel interessantere wereld zit er achter: de aarde die niet langer een leefbaar huis voor de mensheid; een wetenschapper die een ruimteschip bouwt om door een wel erg tactisch geplaatst zwart gat mensen te vervoeren naar drie mogelijke werelden voor de mensheid. Maar omdat het zo kostbaar is om mensen vanaf de aarde op te laten stijgen -van andere planeten met zwaardere zwaartekracht als de aarde gaat dat altijd stukken makkelijker overigens- is de fundamentele vraag of plan a (het redden van mensen in gigantische ruimteschepen) wel daadwerkelijk een optie is; plan b (het redden van bevruchte eicellen) blijkt een veel logischere optie te zijn. De cruciale vraag is dus willen we mensen redden of de mensheid redden? De hoofdwetenschapper blijkt altijd plan b een waarschijnlijkere keuze te hebben gevonden suggereert de film. Hij besteedt een deel van zijn tijd aan het ‘oplossen’ van het fundamentele probleem, hoe je mensen uit de zwaartekracht van de aarde zou moeten krijgen maar weet dat er geen oplossing is. Totdat de Vader dat terug telegrafeert naar zijn dochter vanuit de 2001-scene: want schijnbaar is het raadsel van de zwaartekracht een constante en kunnen ruimtewezen die dat zwartgat kunnen bouwen dat alleen die oplossing alleen maar via deze weg laten weten.

Maar als de NASA serieus gecommiteerd zou zijn geweest aan plan B (waarin de mensheid gered moet worden door bevruchte eitjes) waarom is dan maar één van de vijf ruimtereizigers die we zien vrouw?

Dat zou een klein plot hole kunnen zijn in een verder mooie film, maar in dit geval is de hele film one gaping black plot hole.

The Wire als de meest cynische politieke serie

Na twee keer beginnen en stoppen, heb ik de laatste weken The Wire gekeken. In veel politieke series is de indeling helder. Je hebt de goeden en de slechten. Neem The West Wing, daar nemen de idealisten van het Witte Huis, president Bartlett voor op, het op tegen allerlei kwade krachten, zoals de Republikeinen in het Huis van Afgevaardigden. In politieke series als Commander-in-Chief en Scandal is het onderscheid nog sterker: de hoofdpersonen in Scandal dragen de ‘witte hoed’, een teken van hun commitment aan de ‘goede’ zaak.


Er zijn ook politieke cynische series, als House of Cards, waar de hoofdpersoon geen idealist is maar een realist die alles over heeft om de macht te bereiken. Hij is de kwade genius uit de andere series.

The Wire is een heel ander soort serie. In het eerste seizoen presenteert het zich als een politieserie: dat lijkt de dynamiek te hebben van de good guys (de politie) tegenover de bad guys (de misdadigers). Maar in die tegenstelling valt de serie niet. De serie speelt zich af op de straten van de zwarte havenstad Baltimore, die -volgens de serie- lijdt onder gewelddadige, georganiseerde drugscriminaliteit. We zien hoe schooljongens misdadigers worden. Niet omdat het ze kwaad van zin zijn maar omdat ze vermalen worden in ‘het systeem’ -het onderwijs, de kinderbescherming en de politie. Politieagenten, docenten, sociale werkers willen de kinderen best helpen, maar de scholen worden afgerekend op testscores en de politieagenten op veiligheidsstatistieken. De ouders van die kinderen hebben hun eigen sores aan hun hoofd: ze leven in armoede of ze zijn zelf afhankelijk van misdaad. Als kinderen over straat zwerven moeten ze twee keer op school komen zodat de school het geld krijgt, maar daarna doet de school zijn best niet meer: als ze op straat lopen, tellen ze niet mee in de toetsstatistieken. Kinderen die op school opbloeien worden snel gepromoveerd weg uit de omgeving van docenten die ze helpen en leerlingen die ze kennen. De politieagenten weten wel welke kinderen risico lopen maar moeten uiteindelijk moorden oplossen. De georganiseerde misdaad biedt deze kinderen eigenwaarde, lost hun problemen (waar de politie en de scholen geen maatwerk kunnen leveren) en is een bron van inkomen voor hen en hun familie.

Deze jongens zijn niet kwaad uit zichzelf. Velen schrikken weg voor het geweld dat de misdadigers toepassen. Maar als ze uit het systeem van de georganiseerde misdaad willen, kan de politie hen niet beschermen. Jongens aan de basis van de organisatie die contact opnemen met de politie worden omgelegd door criminelen, die hun eigen code van loyaliteit handhaven. Zelfs een kort gesprek waarin ze weigeren andere criminelen aan te geven, wordt met de dood bekocht. Aan de bovenkant van de organisatie willen de kingpins ook uit de criminaliteit en de beschaafde zakenwereld in, maar uiteindelijk passen ze niet in de witteboordenwereld, worden ze opgelicht door andere zakenmensen of worden ze aangevallen door andere criminelen die een moment van zwakte zien.


In deze wereld zien we Tommy Carcetti, een jonge ambitieuze politicus. Hij denkt dat hij de zittende burgemeester, achtervolgt door corruptie, vriendjespolitiek en incompetentie, kan verslaan. Hij legt de juiste connecties om informatie te krijgen uit de politie-organisaties, hij kan inspirerend speechen, heeft goede ideeën (het beschermen van getuigen, minder richten op veiligheidsstatistieken) en kiest de beste adviseurs uit. In zijn campagne meet hij de zwaktes van het politiebestel groot uit, zelfs als hij daarmee eerlijk politiewerk eigenlijk tegenwerkt, wat telt zijn de verkiezingen. Daarna zal het allemaal beter worden. Hij wint de verkiezingen. Het lijkt even “Bartlett in Baltimore” te worden. Maar hij kijkt ook verder. Het gouverneurschap lonkt: hij moet daarvoor zijn verkiezingsbeloften inlossen, de criminaliteit terugdringen. De vorige burgemeester heeft wat lijken in de kast laten liggen, een groot begrotingstekort bijvoorbeeld, dus is er geen geld om de politie beter te betalen. Wat rest, is niet de problemen oplossen, die er in de politie-organisatie zijn, maar het beeld creëren dat de criminaliteit terugloopt. Wat rest is politiecommissarissen onder druk zetten om de veiligheidsstatistieken goed uit te laten komen. De goede mensen die hij neer wilde zetten om de politie te hervormen, weigeren mee te doen aan deze politieke spelletjes, de incompetente politieagenten die het spel al jaren spelen passen beter.


En zo is The Wire misschien politiek veel cynischer dan House of Cards, waarin een politicus allerlei kwaad doet als onderdeel van een groot plan om vooruit te komen. Voor Frank Underwood is immoreel handelen een keuze. In The Wire handelen allerlei mensen immoreel omdat ze niet anders kunnen. Je ziet langzaam het net van de omstandigheden sluiten waardoor jongens in de criminaliteit komen, politie-agenten bewijsmateriaal vervalsen en burgemeesters veiligheidsstatistieken manipuleren.

Rutte III

Het huidige kabinet lijkt uitgeregeerd. De coalitiepartijen hebben geen gedeelde agenda meer. In Den Haag gaat het meer over de komende verkiezingen, onafhankelijk van de vraag of deze verkiezingen nou volgende jaar of in 2017 zijn. De uitslag van de verkiezingen lijken ook duidelijk: CDA en D66 zullen winnen, de PvdA en VVD verliezen. De centrale discussie tijdens de volgende formatie wordt het belastingstelsel: CDA en D66 zijn juist op dat vlak een bondgenootschap aangegaan. Een logische partner daarbij is de VVD. Het is de vraag of deze drie partijen een meerderheid kunnen halen. De huidige peilingen geven aan dat ze een paar zetels te kort komen. Maar met de ChristenUnie, die bij veel van de akkoorden betrokken was, is een meerderheid waarschijnlijker.

Hoe zou de ministerraad er dan uit zien?

  • Algemene Zaken: Mark Rutte (VVD)
  • FInanciën: Jan-Kees de Jager (CDA) krijgt de verantwoordelijkheid samen met de staatssecretaris van Financiën. Daarom kiest CDA voor een zwaargewicht, een oud-bewindspersoon die tijdens de onderhandelingen over het vijfpartijenakkoord zijn flexibele houding en goede banden met andere betrokkenen, zoals Buma, Pechtold, Slob, Schouten en Koolmees toonde.
  • Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties: Sybrand Haersma Buma (CDA). Iedereen heeft gezien dat buiten het kabinet staan zoals Diederik Samsom de afgelopen twee jaar heeft gedaan geen succes was. Buma zal zich focussen op de Rijksdienst. Tevens eerste vice-premier.
  • Buitenlandse Zaken: Alexander Pechtold (D66). Net als Buma treedt Pechtold toe tot het kabinet. Hij richt zich met veel energie op de portefeuille Europese Zaken. Tevens tweede vice-premier.
  • Veiligheid en Justitie: Gerard Schouw (D66). Deze gepromoveerde jurist zal namens D66 de rechtsstaat gaan beschermen.
  • Economische Zaken, Landbouw en Innovatie: Alexander Rinnooy Kan (D66). De D66’er in de sociaaleconomische vierhoek is Rinnooy Kan, eerder de machtigste bestuurder van Nederland. De terugkeer naar de naam ELI benadrukt dat dit ministerie verantwoordelijkheid neemt voor het innovatiebeleid.
  • Sociale Zaken en Werkgelegenheid: Eric Wiebes (VVD). De VVD’er in de sociaaleconomische vierhoek is Wiebes, die net naar Den Haag is gehaald om staatssecretaris te worden.
  • Defensie: Jeanine Hennis (VVD). Een van de weinige bewindspersonen die op haar plek kan blijven.
  • Volksgezondheid, Welzijn en Sport: Mona Keijzer (CDA). Het sociale gezicht van het CDA.
  • Onderwijs, Cultuur en Wetenschap: Arie Slob (ChristenUnie). Een voormalig docent op OCW. ChristenUnie vertegenwoordiger in de sociaaleconomische vierhoek. Tevens derde vice-premier. Het is voor D66 een zware veer om OCW aan de ChristenUnie te geven.
  • Infrastructuur en Milieu: Melanie Schultz Verhagen (VVD). Nog een VVD’er die op haar plek kan blijven.
  • Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking: Joël Voordewind (ChristenUnie). De tweede man van de ChristenUnie in de ministerraad. De ChristenUnie weet uit de periode 2007-2010 hoe belangrijk het is om twee mensen in de ministerraad te hebben.
  • Immigratie en Integratie: Fred Teeven (VVD). De hardliner van de VVD krijgt dit ministerschap zonder portefeuille om zo het D66-geluid op V&J niet te veel te laten overheersen.

En de staatssecretarissen

  • Economische Zaken, Landbouw en Innovatie: Sander de Rouwe (CDA). Zal snel terugkeren uit Fryslan om deze post op zich te nemen. Staatssecretaris van Landbouw en Natuur die zich in het buitenland minister mag noemen.
  • Infrastructuur en Milieu: Carola Schouten (ChristenUnie). De ChristenUnie levert met Schouten een bewindspersoon in de milieuhoek. Als staatssecretaris van Milieu zal zij zich inzetten voor belastingvergroening.
  • Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties: Sander Dekker (VVD). De bestuurskundige die eerder staatssecretaris van OCW was wordt nu staatssecretaris voor Volkshuisvesting en Bestuurlijke Vernieuwing.
  • Financiën: Wouter Koolmees (D66). Dit is de hoofdprijs voor D66, de staatssecretaris van belastingen en daarmee de spil in het web bij de belastinghervorming.
  • Volksgezondheid, Welzijn en Sport: Tamara van Ark (VVD). De vice-voorzitter van de VVD fractie gaat, net als vier jaar eerder naar VWS.
  • Onderwijs, Cultuur en Wetenschap: Paul van Meenen (D66). De staatssecretaris voor hoger onderwijs, lerarenbeleid en cultuur moet de afwezigheid van een D66-minister op dit vlak compenseren.
  • Sociale Zaken en Werkgelegenheid: Pieter Omtzigt (CDA). De populaire Twentse politicus is een logische keuze voor sociale zaken.

Oktober Opdracht 2014

Ieder jaar bekijk ik in Oktober naar de muziek die ik dat jaar heb leren kennen. Dit jaar heb ik drie CD’s samengesteld die laten zien wat ik dit jaar veel heb geluisterd: ik heb gekozen voor de vrolijke zomermuziek van The Cat Empire, voor Fauve, die me vorig jaar naar aanleiding van een tweet over de oktober opdracht was aangeraden en voor Lana del Rey’s Summertime Sadness die ik via een cover heb leren kennen.

# Nummer Band Album
1 Til The Ocean Takes Us All Cat Empire So Many Nights
2 Falling Cat Empire Cinema
3 Two Shoes Cat Empire Two Shoes
4 How to Explain Cat Empire The Cat Empire
5 Reasonably Fine Cat Empire Cinema
6 Miserere Cat Empire Two Shoes
7 Feeling’s Gone Cat Empire Cinema
8 So Many Nights Cat Empire So Many Nights
9 Only Light Cat Empire Cinema
10 The Rhythm Cat Empire The Cat Empire
11 Sunny Moon Cat Empire So Many Nights
12 Call Me Home Cat Empire Cinema

The Cat Empire speelde dit jaar het eerst op Lowlands. Ik kende ze al iets langer maar heb er deze zomer heel veel naar geluisterd. Deze Australische band biedt een vrolijke mengelmoes van Latin, Funk, Reggae, Jazz en Ska. Het ademt de sfeer van een prachtige zomermiddag in het park, alhoewel ik er ook een paar nummers erbij heb gezet die veel melancholischer zijn. Op dit verzamelalbum heb ik hun beste nummers uit de periode 2003-2010 gezet.

# Nummer Band Album
1 Blizzard Fauve Blizzard
2 A Light That Never Comes Linkin Park remixed by Steve Aoki Recharged
3 Voyous Fauve feat. Georgio Vieux Fréres
4 Truth or Dare Kyteman Orchestra Kyteman Orchestra
5 Sainte Anne Fauve Sainte Anne
6 Brothers on a Hotel Bed Death Cab for Cutie Plans
7 Jeunesse Talking Blues Fauve Vieux Fréres
8 The Little Things Give You Away Linkin Park Minutes to Midnight
9 Kané Fauve Blizzard
10 Alors on Danse Stromae Cheese
11 Rub a Dub Fauve Blizzard

Vorig jaar heb ik Fauve leren kennen, een Frans collectief dat excelleert in spoken word. Of hun nu eigenlijk rap is of poëzie op elektronische muziek, ik vind het bijzonder intrigerend. Ik heb gezocht naar nummers die daar goed bij passen, uit verschillende genres: indie (Death Cab for Cutie), nu-metal (Linkin Park) en hiphop (Kyteman Orchestra). De vergelijking met de zeer populaire Stromae komt natuurlijk meteen op omdat ze allebei op het grensvlak liggen van elektronische muziek en poëzie maar ik vind Fauve veel mooier.

# Nummer Band Album
1 Summertime Sadness Lana Del Rey Born to Die
2 Blinding Florence and the Machine Lungs
3 Take Me To Church Hozier Take Me To Church
4 Big Exit PJ Harvey Stories from the City
5 Brooklyn Baby Lana Del Rey Born to Die
6 Summertime Sadness Within Temptation Hydra
7 Casual Affair Panic! At The Disco Too Weird To Live, Too Rare To Die!
8 Slow, Love, Slow Nightwish Imaginaerum
9 Let Us Burn Within Temptation Hydra

In 2013 bestond Within Temptation 15 jaar en werden ze door Q-music gevraagd om moderne nummers in hun stijl op te voeren. Ik vond hun versie van Lana Del Rey’s Summertime Sadness bijzonder mooi. Zo heb ik Lana Del Rey leren kennen. Vervolgens heb ik gezocht naar nummers die in de buurt liggen van Del Rey (filmische, melanchonische muziek), dat werden PJ Harvey, Hozier en Florence and the Machine en nummers die in de buurt liggen van Within Temptation’s cover van hun nummer (Nightwish’s Slow, Love, Slow en Casual Affair van Panic! At the Disco)