Ik zelf heb politieke wetenschappen en filosofie van de sociale wetenschappen gestudeerd. In Oxford hebben ze daar een aparte opleiding voor: PPE "Politics, Philosophy and Economy". Met enige regelmaat vind ik me zelf tijdens een vergadering of lezing de outlines van zo’n soort opleiding (een BA in Politics & Philosophy) uitschetsen, andere mensen doodlen anderen dingen. Om deze opleiding op te bouwen zullen we eerst naar de onderdelen van een BA Politicologie en een BA Filosofie moeten kijken.
Veel BA’s filosofie bestaan uit een kleine basis en daarna veel keuzevakken. De kleine basis bestaat uit dezelfde vakken in gedeeld in vier domeinen:
- Geschiedenis van de filosofie
- Klassieke Filosofie, dat zich met name richt op Griekse filosofen
- Middeleeuwse Filosofie, dat zich met name richt op Christelijke filosofen
- Moderne Filosofie, de Verlichting
- Hedendaagse Filosofie, de huidige vraagstukken van de filosofie
- Praktische filosofie, dat zich richt op menselijk handelen
- Ethiek, met als hoofdvraag "Wat is de goede handeling?"
- Politieke filosofie, met als hoofdvraag "Wat is een rechtvaardige samenleving?", gerelateerd aan Ethiek
- Esthetiek, met als hoofdvraag "Wat is schoonheid?"
- Cultuurfilosofie, dat zich richt op de mens als cultuurwezen
- Theoretische filosofie, dat zich richt op menselijk denken
- Epistemologie richt zich op de vraag "wat is kennis?"
- Wetenschapsfilosofie richt zich op de vraag "wat is wetenschappelijke kennis?"
- Metafysica, zich bezig houdt met de werkelijkheid
- Filosofie van de geest, dat zich bezig houdt een specifiek metafysisch fenomeen: de menselijke geest
- Filosofische methoden:
- Hermeneutiek, een interpretatieve filosofische methode die met name in de Esthetiek en de Cultuurfilosofie wordt toegepast
- Logica, de filosofische methode die met name in dit domein gebruikt wordt.
Binnen de politicologie zijn er ook een aantal domeinen, alhoewel verschillende politicologie opleidingen sterk verschillen in de mate waarin ze deze structuur hebben. De structuur hangt samen met de interne verdeeldheid binnen de politicologie, over het onderwerp van onderzoek en de benadering.
- De politicologie heeft verschillende onderwerpen: "locussen"
- Nationale politiek richt zich op het politieke systeem binnen een staat
- Vergelijkende politiek richt zich op het vergelijken van verschillende nationale politieke systemen
- Internationale politiek richt zich op het politieke systeem tussen staten
- Europese politiek richt zich op een uitzonderlijk politiek systeem dat tussen statelijk en inter-statelijk inzit: de Europese Unie
- Binnen de politicologie zijn er verschillende benaderingen: focussen
- Rationele Keuze Theorie verklaart politiek gedrag door aan te nemen dat mensen rationeel handelen
- Politieke psychologie verklaart politiek gedrag door te kijken naar menselijke emoties en affecties.
- Institutionalisme verklaart politiek gedrag door te kijken naar de instituties waar binnen politieke actoren functioneren
- Politieke filosofie richt zich niet op verklaren maar op rechtvaardigen van politiek gedrag.
- Binnen de politicologie is er een sterke verdeling tussen verschillende methoden
- Kwalitatieve methoden zoals case studies
- Kwantitatieve methoden zoals statistische analyses
Als we deze naast elkaar liggen blijken er een overlap te zijn: politieke filosofie, maar voor de rest zijn er veel verschillen. Daarnaast is de filosofie opleiding nu wel erg algemeen en weinig gericht op specifieke politiek-filosofische vraagstukken. Daarom zou je achter alle filosofische vraagstukken moeten zetten "van de politiek". En er zouden ook een aantal politicologie vakken theoretischer moeten worden.
- Geschiedenis van de Filosofie:
- Klassieke Politieke Filosofie, dat is dus met name Griekse en Romeinse politieke filosofie. Deze richt zich met name op de relatie tussen staat, leiders en burgers;
- Middeleeuwse Politieke Filosofie, dat is dus met name Christelijke politieke filosofie, zowel Katholiek als Protestant. Deze richt zich met name op de relatie tussen burgers, staat en kerk;
- Vroeg-Moderne Politieke Filosofie, dat is dus met name Verlichtingsfilosofie. Deze richt zich met name op de relatie tussen burgers en staat vanuit het perspectief van het sociale contract;
- Laat-Moderne Politieke Filosofie dat is dus met name filosofie uit de 19e eeuw. Deze richt zich met name op de relatie tussen burgers, staat en de markt.
- Overige filosofische vakken
- Inleiding Ethiek, dat zich voor politiek filosofen een belangrijk vak is;
- Filosofie van macht, een analyse (tussen metafysica en cultuurfilosofie in) van het fenomeen "macht";
- Filosofie van de Sociale Wetenschappen;
- Morele Psychologie, dat zich richt op de morele aspecten van de filosofie van de geest;
- Hermeneutiek, de interpretatieve filosofische methode;
- Logica, als methode.
- De politicologische locussen:
- Inleiding Nationale & Vergelijkende Politiek;
- Empirische modellen van democratie, wat met name in gaat op de evaluatie van democratische systemen;
- Inleiding Internationale & Europese Politiek;
- Theoretische vraagstukken in de internationale politiek, wat met name in gaat op allerlei theoretische vraagstukken in de IB.
- De politicologische focussen:
- Rationale Keuze Theorie, wat zo wel in de politicologie en de politieke filosofie gebruikt wordt;
- Politieke psychologie;
- Institutionalisme.
- De politicologische methoden:
- Kwalitatieve methoden;
- Kwantatieve methoden.
- Dan blijft de hedendaagse politieke filosofie over dat het hoogtepunt van de opleiding zou moeten zijn. Ik heb dit ingedeeld in vier grote vervolgcursussen:
- Democratie Theorie
- Vraagstukken van Verdelende Rechtvaardigheid over links- en rechts-liberalisme en socialisme
- Identiteit, Gemeenschap en Vrijheid over feminisme, multiculturalisme, liberalisme en communotarisme
- Rechtvaardigheid buiten grenzen over cosmopolitiek en ecologisme
